a8

İzaha Davet Kapsamındaki Konular

İzaha davetin kapsamına giren konular Maliye Bakanlığınca 16 başlık altında belirlenmiştir;

1-Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanılması,

2-Ba-Bs Bildirim Formlarında yer alan eksiklikler ve tutarsızlıklar,

3-Kredi kartı satış bilgileri ile Katma Değer Vergisi Beyannameleri arasında uyumsuzluk,

4-Yıllık beyannameler ile muhtasar ve prim hizmet beyannameleri arasında uyumsuzluk,

5-Çeşitli kurum ve kuruluşlardan elde edilen bilgiler ile asgari ücret tarifelerinin karşılaştırılması sonucunda bulunan uyumsuzluk,

6-Yıllık Gelir ve Kurumlar Vergisi Beyannameleri üzerinde yapılan indirimlerin kanuni oranı aşması,

7-Dağıtılan kâr üzerinden tevkifat yapılmaması,

8-Geçmiş yıl zararlarının mahsubunun yanlış uygulanması,

9-İştirak kazançlarının ilgili hesapta gösterilmemesi,

10-Kurumlar Vergisi Kanununun 5/1-e maddesindeki istisnanın yanlış uygulanması,

11-Örtülü Sermaye uygulaması (Ortaklara veya ortaklarla ilişkili kişilere olan borçlar toplamının dönem başı öz sermayenin üç katını aşması),

12-Ortaklardan alacaklar için faiz hesaplanmaması,

13-Ortaklık hakları veya hisselerinin elden çıkarılmasına rağmen beyanda bulunulmaması,

14-Gayrimenkul alım-satım bedelinin eksik beyan edilmiş olması,

15-Gayrimenkul satışına ilişkin değer artış kazancının beyan edilmemesi,

16-Gayrimenkul sermaye iratlarının beyan edilmemesi veya eksik ve hatalı beyan edilmesi,

a10

İzaha Davet Uygulamasına İlişkin VUK Tebliği

Hatırlanacağı üzere  9/8/2016 Tarihli 6728 sayılı Kanun ile VUK mülga 370’inci maddesi “İzaha davet” başlığı altında yeniden düzenlenerek vergi sistemimizde yeni bir müessese ihdas edilmişti. Daha sonra 7/12/2019 Tarihli 7194 Sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmiş, mezkur madde kapsamındaki mükelleflerin söz konusu maddede yer alan indirimli ceza uygulamasından yararlanma usul ve esaslarına ilişkin kapsamlı değişiklikler yapılmıştı.

Bugün yayımlanan 519 No’lu Tebliğ ile ön tespiti ve/veya izaha daveti yapacak ve yapılan izahı değerlendirecek merci, yapılacak ön tespitin ve izaha davetin şekli ve kapsamı, davet yapılacaklar, yapılan izahın değerlendirme süresi, yapılan izahta kullanılacak bilgi ve belgeler ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. Tebliğ ile yapılan düzenlenmeler kısaca aşağıdaki gibidir:

1.Ön Tespit ve Ön Tespitin Şartları: Ön tespit, vergi kanunlarınca yetkili kılınanlar tarafından doğrudan veya dolaylı olarak elde edilen bilgi, bulgu veya verilerin Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonuna intikal ettirilmesi neticesinde, mezkûr komisyon tarafından verginin ziyaa uğramış olabileceği yönünde yapılan tespiti ifade eder. Ön tespitin şartları şunlardır:

– Vergi İncelemesine Başlanılmamış veya Takdir Komisyonuna Sevk İşleminin Yapılmamış Olması,

– İhbarda Bulunulmamış Olması.

2.Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonu: Gelir İdaresi Başkanlığı veya Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı bünyesinde kurulan komisyonu ifade eder.

3.İzaha Davetin Kapsamı: Verginin ziyaa uğradığına delalet eden emarelerin tespit edilmesine bağlı olarak işleyen izaha davet müessesesi kapsamında, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı ilgili birimlerce verginin ziyaa uğradığına delalet eden emareler bulunduğu yönünde yapılan çalışmalar neticesinde belirlenen konulara ilişkin olarak haklarında ön tespit yapılanlar izaha davet edilirler.

4.İzaha Davet Yazısı: Komisyon tarafından izaha davet kapsamında haklarında ön tespit yapılanlara, gerekli açıklamaların yer aldığı “İzaha Davet Yazısı” VUK hükümleri uyarınca tebliğ olunur.

İzaha davet yazısının tebliği tarihinden itibaren 30 gün içerisinde ön tespitle ilgili olarak gerekli izahın yapılması halinde izahın komisyonca değerlendirileceği; yapılan değerlendirme sonucunda vergi ziyaına sebebiyet verilmediğinin ve beyanname verilmesini gerektirir bir durum bulunmadığının anlaşılması halinde, söz konusu ön tespitle ilgili olarak vergi incelemesine ve takdir komisyonuna sevk işleminin yapılmayacağı yazar. Ayrıca davet yazısında, izahın yeterli bulunmaması halinde, bu yöndeki değerlendirme sonucunu içeren yazının tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde, hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması veya düzeltilmesi ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı oranında bir zamla (izah zammı) aynı sürede ödenmesi şartıyla vergi ziyaı cezasının ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında (indirimli olarak) kesileceği; VUK 370 inci maddesinin (a) fıkrası kapsamında %20 oranında vergi ziyaı cezası kesilmesi halinde bu ceza için, uzlaşma talep edilebileceği veya cezada indirim müessesesinden yararlanılabileceği gibi bilgiler yazar.

5.İzahın Değerlendirilmesi: Kendisine izaha davet yazısı tebliğ edilenlerin tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yetkili komisyona izahta bulunmaları gerekmektedir. Süresinde yapılan izah, komisyonca en geç 45 gün içinde değerlendirilerek sonuca bağlanır.

6.Mükellefin İzahta Bulunmadığı Durumda Yapılacak İşlemler: Haklarında yapılan ön tespite ilişkin olarak kendilerine izaha davet yazısı tebliğ edilen mükelleflerin, bu yazının tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yetkili komisyona izahta bulunmamaları durumunda, komisyon tarafından izaha davet yazısında yer verilen ziyaa uğramış olabilecek vergi tutarının beyan edilmesi gerektiğine karar verilir.

7.Sahte veya Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge Kullanılmasına İlişkin Yapılan Ön Tespitler: VUK 359 uncu maddesinde yer alan kaçakçılık fiilleriyle verginin ziyaa uğratılmış olabileceği hallerde haklarında ön tespit yapılanlar izaha davet edilmezler. Ancak şu kadar ki, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine dair yapılan ön tespitlerde, kullanılan sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge tutarı, bir takvim yılında 100 bin Türk lirasını geçmeyen veya bu tutarı geçse dahi ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının %5’ini aşmayan mükelleflere SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilir.

Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine dair belge tutarının tespiti ile mal ve hizmet alış tutarının hesaplanmasında vergiler hariç tutarlar dikkate alınacaktır.

8.SMİYB Ön Tespit Yazısının Tebliği Üzerine Beyanname Verilmesi ve Ödemede Bulunulması Halinde Yapılacak İşlemler: Kendilerine haklarında yapılan ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen mükellefler tarafından, bu yazının tebliğinden itibaren 30 gün içinde hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması veya düzeltilmesi, ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı oranındaki izah zammıyla ödenmesi şartlarıyla vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında kesilir.

SMİYB ön tespit yazısının tebliği tarihinden itibaren 30 günlük süre içerisinde tespit edilen hususa yönelik beyanname verilmemesi halinde mükellef hakkında söz konusu tespitle ilgili olarak vergi incelemesine ya da takdir komisyonuna sevk işlemi yapılır.

9.Uzlaşma Başvurusu: VUK’nun 370 inci maddesinin (a) fıkrası kapsamında kendilerine izaha davet yazısı tebliğ edilen mükellefler, bu maddeye göre %20 oranında kesilen vergi ziyaı cezasına ilişkin ihbarnamelerin tebliği üzerine süresi içerisinde tarhiyat sonrası uzlaşma başvurusunda bulunabilir. Ancak, maddenin (b) fıkrası kapsamında (kaçakçılık fiilleri ile ilgili) ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen mükellefler, bu madde uyarınca kesilecek vergi ziyaı cezası için uzlaşma başvurusunda bulunamaz.

Bu Tebliğ ile Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 482) yürürlükten kaldırılmıştır.

Tebliğ, 30/7/2020 Tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.

a11

Maliye, İzaha Davet ve Hasılat Tespitine Başladı!

Kayıt dışıysanız risk altındasınız – Peki siz hazırlıklı mısınız?

Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından başlatılan izaha davet ve hasılat tespiti denetimleri, vergi uyumunu artırmak amacıyla hız kazanmış durumda. Ancak hâlâ binlerce kişi ve işletme, vergi sistemine kayıtlı olmadan faaliyet yürütüyor. Bu durum, vergisini düzenli ödeyen mükellefler açısından ciddi bir adaletsizlik yaratıyor.

Yeni Dönemde Neler Olacak?
-Yapay zekâ destekli ön tespitlerle, şüpheli işlemler analiz edilecek
-Yüksek tutarlı nakit çekim ve harcamalar daha sıkı denetlenecek
-İzaha davet yazıları hızla yaygınlaşacak- İhbarda bulunulmamış işlemler için mükellefler açıklamaya çağrılacak

Siz de izaha davet edilebilir, hatta vergi incelemesine sevk edilebilirsiniz.
Ama merak etmeyin! Tecrübeli ekibimizle izaha davet sürecinde yanınızdayız. Gerek yazılı gerekse sözlü açıklamalarınızı titizlikle hazırlıyor, hak kaybı yaşamanızın önüne geçiyoruz.

a8

10 Soruda İzaha Davet

  1. İzaha Davetin Amacı Nedir?

İzaha davet, verginin ziyaa uğradığına dair emarelerin bulunması durumunda, mükelleflerden açıklama istenmesini içeren bir uygulamadır. Bu müessese sayesinde:

  • Vergi ziyaına sebebiyet vermediği anlaşılan mükellefler vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevk edilmez.
  • Vergi ziyaına sebebiyet verildiği durumlarda ise mükellef, bazı şartları sağlaması hâlinde indirimli ceza ile karşılaşır ve daha ağır yaptırımlardan korunur.
  1. İzaha Davetin Kapsamı

Vergi Usul Kanunu (VUK) 341. maddeye göre, mükellefin yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle verginin eksik ya da geç tahakkuk ettirilmesi vergi ziyaıdır. Ayrıca gerçeğe aykırı beyanlarla verginin haksız şekilde geri alınması da bu kapsamda değerlendirilir.

Vergi ziyaına işaret eden emarelerin tespiti üzerine ilgili mükellefler izaha davet edilir. Ancak şu durumlarda izaha davet yapılmaz:

  • Hakkında ihbar bulunması,
  • Vergi incelemesi başlatılmış olması,
  • Takdir komisyonuna sevk işlemi yapılmış olması.
  1. Ön Tespit Nedir?

Ön tespit; yetkili mercilerce elde edilen bilgi, bulgu ve veriler üzerine, Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonu tarafından verginin ziyaa uğramış olabileceği yönünde yapılan ilk değerlendirmedir.

  1. Ön Tespit İçin Aranan Şartlar
  • Vergi incelemesine başlanmamış olması: Ön tespit tarihine kadar mükellef nezdinde incelemeye başlanmamış olmalı.
  • Takdir komisyonuna sevk edilmemiş olması.
  • İhbarda bulunulmamış olması: Konuya ilişkin resmi bir ihbarın yapılmamış olması gerekir. Ancak, ön tespitle ilgisi olmayan ihbarlar bu durumu engellemez.
  1. Ön Tespit Yapmaya Yetkili Merciler

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yetkilendirmesiyle, Gelir İdaresi Başkanlığı ve Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı ön tespit yapmaya ve izaha davet uygulamasını yürütmeye yetkilidir.

  1. Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonunun Görevleri
  • Vergi ziyaı ihtimali olan konularda ön tespitte bulunur.
  • İzaha davet veya SMİYB (Sahte veya Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge) yazılarını tebliğe hazırlar.
  • Yapılan izahları değerlendirerek sonucu mükellefe bildirir.
  1. İzaha Davet Yazısı: İçerik ve Tebliğ

İzaha davet yazısında şu bilgiler yer alır:

  • 30 gün içinde izah yapılması gerektiği,
  • Vergi ziyaı bulunmadığı değerlendirilirse inceleme yapılmayacağı,
  • Beyan verilmesini gerektiren durumlarda 30 gün içinde beyan ve ödeme yapılırsa cezanın %20 oranında kesileceği,
  • Bu ceza için uzlaşma ya da cezada indirim talep edilebileceği,
  • İzah amacıyla her türlü delilin sunulabileceği,
  • VUK 371 kapsamındaki pişmanlık hükümlerinden yararlanılamayacağı.
  1. İzah Nasıl Yapılır?

İzah yazılı veya sözlü olabilir:

  • Sözlü izah tutanakla kayıt altına alınır.
  • Yazılı izah elden, posta ya da özel dağıtım yollarıyla yapılabilir.
  • Davet tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılan beyanname, izahta bulunulmuş sayılır.
  1. İzahın Değerlendirilmesi

İzahlar, komisyonca 45 gün içinde değerlendirilir. Sonuçlar şu şekilde olabilir:

  • Vergi ziyaı yoksa: İnceleme veya sevk yapılmaz.
  • Vergi ziyaı varsa: Mükellef izahı doğrular ya da yetersizse, 30 gün içinde beyan ve ödeme yapılırsa %20 ceza kesilir. Aksi hâlde mükellef incelemeye veya takdire sevk edilir.
  • Hiç izah yapılmazsa: Komisyon vergi ziyaı olduğunu kabul eder; 30 gün içinde beyan ve ödeme yapılırsa %20 oranında ceza uygulanır.
  1. SMİYB Kullanımı Durumunda İzaha Davet

VUK 359 kapsamında kaçakçılık fiilleri için izaha davet uygulanmaz.

Ancak SMİYB kullanımı tespitinde:

  • Belge tutarı 2025 yılı için 700.000 TL’yi aşmıyorsa,
  • Ya da aşsa bile alışların %5’ini geçmiyorsa,

mükellefler SMİYB ön tespit yazısı ile izaha davet edilebilir. Tutar hesabında vergiler hariç alınır.